Kalendarz przedsiębiorcy: Brak wydarzeń na dziś
Uwaga! Publikacja archiwalna
Oznacza to, że od czasu jej opublikowania pojawiły się zmiany aktów prawnych, mogące wpływać na aktualność poniższej treści. SerwisPrawa.pl nie aktualizuje automatycznie wszystkich publikowanych tekstów zgodnie z obowiązującymi aktami prawnymi.

Jeżeli interesuje Cię uaktualnienie poniższego tekstu pod kątem obowiązującego stanu prawnego - kliknij w link (funkcja dostępna tylko dla zarejestrowanych Użytkowników).

Klauzula salwatoryjna

Kancelaria Adwokacka

Klauzula salwatoryjna jest formą zapisu umownego, dzięki któremu strony zaciągniętego zobowiązania mogą być pewne co do jego realizacji, nawet w sytuacji, gdy może zostać zrealizowane tylko w określonej części.

pobierz_plik
Umowa o współpracy POBIERZ »

Zgodnie z treścią art. 58 Kodeksu cywilnego, czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana. Zgodnie z wyrokiem sądu apelacyjnego w Gdańsku z dnia 24 stycznia 2013 r. (sygn. akt I ACa 808/12), nieważność umowy z powodu sprzeczności z zasadami współżycia społecznego odnosić się musi tylko do okoliczności istniejących w chwili jej zawarcia, a zatem wpływających na jej pierwotną nieważność. Nie obejmuje to okoliczności zaistniałych już po zawarciu umowy, które mogą mieć wpływ jedynie na jej wykonanie lub skuteczność. W takich sytuacjach zasady współżycia społecznego mogą zostać ewentualnie uwzględnione na podstawie art. 5 KC w ramach zarzutu nadużycia prawa podmiotowego. W oparciu o przepis art. 58 § 2 KC chodzi bowiem o nieważność umowy istniejącą już od samego początku z uwagi na jej sprzeczność z zasadami współżycia społecznego.

R E K L A M A


W przypadku pojawienia się powyższych okoliczności, zawarta umowa jest tak naprawdę nieważna. Ustawodawca przewidział jednak możliwość uratowania zobowiązania, choćby w najmniejszej jego części. Służy ku temu przytoczona na początku klauzula salwatoryjna (od łac. salvare – ratować). podstawowym celem takiego zapisu jest zatem utrzymanie w mocy czynności prawnej na wypadek, gdyby niektóre jej postanowienia okazały się nieważne z powodu ich sprzeczności z prawem lub zasadami współżycia społecznego. Jak podkreśla A. Janiak „Klauzule tego typu spotyka się w trzech odmianach:

  • prostej (utrzymującej) salwatoryjnej, która ogranicza się do wyrażenia przez strony woli utrzymania czynności prawnej w razie nieważności jej części,
  • rezerwowej salwatoryjnej, zawierającej dodatkowe (rezerwowe) postanowienia, które mają obowiązywać w miejsce postanowień dotkniętych nieważnością, albo w postaci
  • ustalającej salwatoryjnej, przewidującej, że w razie nieważności niektórych postanowień umowy strony zobowiązane będą do ich zastąpienia innymi, ważnymi postanowieniami (zastępczymi), których treść nie jest z góry określona.”

W praktyce stosowanie prostych klauzul salwatoryjnych nie ma większego znaczenia. Regulacja art. 58 § 3 KC wprowadza bowiem domniemanie, dzięki któremu można utrzymać w mocy nawet część zobowiązania cywilnoprawnego, w sytuacji gdy reszta treści zaciągniętej umowy okazałą się z różnych względów nieważna. Podobne stanowisko wyraził także sąd apelacyjny w Poznaniu, stwierdzając, że art. 58 § 3 KC wyraża domniemanie przemawiające za utrzymaniem ważnej części czynności prawnej. Prosta klauzula salwatoryjna, w której strony wyrażają wolę utrzymania w mocy czynności prawnej w razie nieważności jej części, została w zasadzie wyrażona w art. 58 § 3 KC. Umieszczenie takiej klauzuli w umowie można uznać jedynie za wystarczający dowód zamiaru stron, wykluczający potrzebę badania, czy bez nieważnych postanowień czynność zostałaby dokonana. Brak w umowie klauzuli salwatoryjnej nie może zatem świadczyć o tym, że bez postanowienia dotkniętego nieważnością czynność prawna nie zostałaby dokonana (por. wyrok sądu apelacyjnego w Poznaniu z 22.10.2009 r. sygn. akt I ACa 697/09). Jednocześnie w wyroku z dnia 26 stycznia 2006 r. (sygn. akt  V CSK 81/05) Sąd Najwyższy zauważył, że ocena zamiaru stron odnośnie do przesłanek ich decyzji samego dokonania czynności prawnej w kontekście unormowania wynikającego z art. 58 § 3 KC odnosi się do okoliczności istniejących na etapie poprzedzającym moment dokonania czynności prawnej. Dopiero w konsekwencji pozytywnego przesądzenia o tym, że bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność prawna (obejmująca swym zakresem także klauzulę salwatoryjną) zostałaby dokonana, możliwe staje się zadośćuczynienie woli stron wynikającej z treści klauzuli salwatoryjnej, a mianowicie, wiążące ukształtowanie treści nowych postanowień, które zastąpią prawnie nieskuteczne lub zawierające braki postanowienia składające się na treść czynności prawnej.
 
 


Kancelaria Adwokacka
Data: 03.08.2013 10:00
Autor/Źródło: Rodzeń Rafał
Kategoria: Prawo
Słowa kluczowe: klauzula salwatoryjna, umowna klauzula salwatoryjna, prosta klauzula salwatoryjna, treść klauzuli salwatoryjnej, klauzule salwatoryjne

Szukasz porady prawnej?

Prześlij swoje pytanie do doświadczonych prawników:
® 2011 - 2015 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptację regulaminu.