PORADY PRAWNE ONLINE

Skutki ogłoszenia upadłości w zakresie zobowiązań upadłego, obejmującej likwidację majątku

Kancelaria Adwokacka

Skutki ogłoszenia upadłości w zakresie zobowiązań upadłego, obejmującej likwidację majątku upadłego, reguluje ustawa Prawo upadłościowe i naprawcze (zwana dalej „prawem upadłościowym”). Omawiana ustawa reguluje zasady wspólnego dochodzenia roszczeń wierzycieli od niewypłacalnych dłużników będących przedsiębiorcami oraz osobami fizycznymi nieprowadzącymi działalności gospodarczej, których niewypłacalność powstała wskutek wyjątkowych i niezależnych od nich okoliczności. Ponadto ustawa reguluje skutki ogłoszenia upadłości oraz zasady postępowania naprawczego wobec przedsiębiorców zagrożonych niewypłacalnością.

pobierz_plik
Zgłoszenie wierzytelności do masy upadłości POBIERZ »
pobierz_plik
Zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym POBIERZ »

Zobowiązania pieniężne i niepieniężne

 

Zobowiązania pieniężne upadłego, których termin płatności świadczenia jeszcze nie nastąpił, stają się wymagalne z dniem ogłoszenia upadłości (art. 91 ust. 1 prawa upadłościowego).

 


Zobowiązania majątkowe niepieniężne zmieniają się z dniem ogłoszenia upadłości na zobowiązania pieniężne i z tym dniem stają się płatne, chociażby termin ich wykonania jeszcze nie nastąpił (art. 91 ust. 2 prawa upadłościowego).

 

Zaspokojenie odsetek

 

Z masy upadłości mogą być zaspokojone należne od upadłego odsetki od wierzytelności za okres do dnia ogłoszenia upadłości. Nie dotyczy to odsetek od wierzytelności zabezpieczonych hipoteką, wpisem w rejestrze, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym albo hipoteką morską. Odsetki te mogą być zaspokojone tylko z przedmiotu zabezpieczenia (por. art. 92 prawa upadłościowego).

 

Dopuszczalność potrącenia

 

Potrącenie wierzytelności upadłego z wierzytelności wierzyciela jest dopuszczalne, jeżeli obie wierzytelności istniały w dniu ogłoszenia upadłości, chociażby termin wymagalności jednej z nich jeszcze nie nastąpił. Do potrącenia przedstawia się całkowitą sumę wierzytelności upadłego, a wierzytelność wierzyciela tylko w wysokości wierzytelności głównej wraz z odsetkami naliczonymi do dnia ogłoszenia upadłości (zob. art. 93 ust. 1 i 2 prawa upadłościowego).


Według art. 95 prawa upadłościowego potrącenie nie jest dopuszczalne, jeżeli wierzyciel stał się dłużnikiem upadłego po dniu ogłoszenia upadłości.


Potrącenie nie jest dopuszczalne również wówczas, gdy dłużnik upadłego nabył wierzytelność w drodze przelewu lub indosu po ogłoszeniu upadłości albo nabył ją w ciągu ostatniego roku przed dniem ogłoszenia upadłości, wiedząc o istnieniu podstawy do ogłoszenia upadłości. Potrącenie jest dopuszczalne, jeżeli nabywca stał się wierzycielem upadłego wskutek spłacenia jego długu, za który odpowiadał osobiście albo określonymi przedmiotami majątkowymi, i jeżeli nabywca w czasie, gdy przyjął odpowiedzialność za dług upadłego, nie wiedział o istnieniu podstaw do ogłoszenia upadłości. Potrącenie jest zawsze dopuszczalne, jeżeli przyjęcie odpowiedzialności nastąpiło na rok przed dniem ogłoszenia upadłości (zob. art. 94 prawa upadłościowego).


Zgodnie z art. 96 prawa upadłościowego wierzyciel, który chce skorzystać z prawa potrącenia, składa o tym oświadczenie nie później niż przy zgłoszeniu wierzytelności.

 

Roszczenie wynikające z umowy zawartej w wyniku przyjęcia oferty

 

Zgodnie z art. 97 prawa upadłościowego roszczenie wynikające z umowy zawartej w wyniku przyjęcia oferty złożonej przez upadłego może być przez wierzyciela dochodzone w postępowaniu upadłościowym tylko wtedy, gdy oświadczenie o przyjęciu oferty zostało złożone upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości.

 

Zobowiązania z umowy wzajemnej

 

Jeżeli w dniu ogłoszenia upadłości zobowiązania z umowy wzajemnej nie zostały wykonane w całości lub w części, syndyk może wykonać zobowiązanie upadłego i zażądać od drugiej strony spełnienia świadczenia wzajemnego lub od umowy odstąpić (art. 98 ust. 1 prawa upadłościowego).

 

Zobowiązania z umowy sprzedaży

 

Sprzedawca może żądać zwrotu rzeczy ruchomej - także papierów wartościowych - wysłanej upadłemu bez otrzymania ceny, jeżeli rzecz ta nie została objęta przed ogłoszeniem upadłości przez upadłego lub przez osobę upoważnioną przez niego do rozporządzania rzeczą. Prawo żądania zwrotu służy także komisantowi, który wysłał rzecz upadłemu (art. 100 ust. 1 prawa upadłościowego).


W myśl art. 101 ust. 1 prawa upadłościowego zastrzeżone w umowie sprzedaży na rzecz sprzedawcy prawo własności nie wygasa z powodu ogłoszenia upadłości nabywcy, jeżeli jest skuteczne wobec jego wierzycieli zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego.

 

Zobowiązania z umów zlecenia i komisu

 

Zawarte przez upadłego umowy zlecenia lub komisu, w których upadły był dającym zlecenie lub komitentem, a także umowy o zarządzanie papierami wartościowymi upadłego wygasają z dniem ogłoszenia upadłości. Wierzytelność z tytułu poniesionej wskutek tego straty może być dochodzona w postępowaniu upadłościowym. Od zawartych przez upadłego umów zlecenia lub komisu, w których upadły był przyjmującym zlecenie lub komisantem, można odstąpić z dniem ogłoszenia upadłości bez odszkodowania (zob. art. 102 prawa upadłościowego).

 

Zobowiązania z umowy agencyjnej

 

Umowa agencyjna wygasa z dniem ogłoszenia upadłości jednej ze stron. W razie upadłości dającego zlecenie agent ma prawo dochodzić w postępowaniu upadłościowym swojej wierzytelności powstałej z tytułu straty poniesionej wskutek wygaśnięcia umowy (zob. art. 103 prawa upadłościowego).

 

Zobowiązania z umowy użyczenia

 

W razie ogłoszenia upadłości użyczającego lub biorącego do używania umowa użyczenia ulega rozwiązaniu na żądanie jednej ze stron, jeżeli rzecz już została wydana. Jeżeli rzecz nie była jeszcze wydana, umowa wygasa (zob. art. 104 prawa upadłościowego).

 

Zobowiązania z umowy pożyczki

 

W razie upadłości jednej ze stron umowy pożyczki umowa pożyczki wygasa, gdy przedmiot pożyczki nie został jeszcze wydany (art. 105 prawa upadłościowego).

 

Zobowiązania z umowy najmu i dzierżawy

 

Pobranie z góry przez upadłego przed ogłoszeniem upadłości czynszu najmu rzeczy ruchomej za czas dłuższy niż sześć miesięcy, licząc od dnia ogłoszenia upadłości, nie zwalnia najemcy od obowiązku zapłaty czynszu do masy upadłości (por. art. 106 prawa upadłościowego).
Umowa najmu lub dzierżawy nieruchomości upadłego wiąże strony, jeżeli przedmiot umowy przed ogłoszeniem upadłości został wydany najemcy lub dzierżawcy. Pobranie z góry przez upadłego przed ogłoszeniem upadłości czynszu najmu za czas dłuższy niż trzy miesiące, a czynszu dzierżawy za czas dłuższy niż sześć miesięcy, licząc w obu przypadkach od dnia ogłoszenia upadłości, jak również rozporządzanie tym czynszem, nie zwalnia najemcy lub dzierżawcy od obowiązku zapłaty czynszu do masy upadłości (zob. art. 107 prawa upadłościowego).
Sprzedaż przez syndyka w toku postępowania upadłościowego nieruchomości upadłego wywołuje takie same skutki w stosunku do umowy najmu lub dzierżawy jak sprzedaż w postępowaniu egzekucyjnym (por. art. 108 prawa upadłościowego).


Na podstawie postanowienia sędziego komisarza syndyk wypowiada umowę najmu lub dzierżawy nieruchomości upadłego z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia także wtedy, gdy wypowiedzenie tej umowy przez upadłego nie było dopuszczalne. Sędzia komisarz może wydać postanowienie, jeżeli trwanie umowy utrudnia likwidację masy upadłości albo gdy czynsz najmu lub dzierżawy odbiega od przeciętnych czynszów za najem lub dzierżawę nieruchomości tego samego rodzaju. Na postanowienie sędziego komisarza przysługuje zażalenie. Druga strona rozwiązanej umowy może dochodzić w postępowaniu upadłościowym odszkodowania z powodu rozwiązania umowy najmu lub dzierżawy przed terminem przewidzianym w umowie, zgłaszając te wierzytelności sędziemu komisarzowi (zob. art. 109 prawa upadłościowego).


Jeżeli w dniu ogłoszenia upadłości przedmiot najmu lub dzierżawy nie był jeszcze wydany upadłemu, każda ze stron może odstąpić od umowy najmu lub dzierżawy nieruchomości zawartej przez upadłego jako najemcę lub dzierżawcę. Oświadczenie o odstąpieniu powinno być złożone w terminie dwóch miesięcy od dnia ogłoszenia upadłości (por. art. 110 ust. 1 prawa upadłościowego).


Jeżeli przedmiot najmu lub dzierżawy w dniu ogłoszenia upadłości był już wydany upadłemu, syndyk może wypowiedzieć umowę najmu lub dzierżawy także wtedy, gdy wypowiedzenie tej umowy przez upadłego nie było dopuszczalne. Jeżeli umowa dotyczy nieruchomości, w której prowadzone było przedsiębiorstwo upadłego, wypowiedzenie następuje z zachowaniem sześciomiesięcznego terminu wypowiedzenia, w innych zaś przypadkach - z zachowaniem terminu ustawowego, chyba że terminy wypowiedzenia przewidziane w umowie są krótsze (por. art. 110 ust. 3 prawa upadłościowego).


Rozwiązanie umowy nie może nastąpić przed upływem terminu, za który czynsz zapłacono z góry. Na podstawie postanowienia sędziego komisarza syndyk wypowiada umowę najmu lub dzierżawy przed terminem, jeżeli dalsze trwanie umowy utrudniałoby prowadzenie postępowania upadłościowego, w szczególności gdy prowadzi do zwiększenia kosztów upadłości. Na postanowienie sędziego komisarza przysługuje zażalenie (art. 110 ust. 4 prawa upadłościowego).

 

Zobowiązania z umowy kredytu

 

Z dniem ogłoszenia upadłości umowa kredytu wygasa, jeżeli przed tym terminem kredytodawca nie przekazał środków pieniężnych do dyspozycji upadłego. Kredytodawca może dochodzić naprawienia szkody w postępowaniu upadłościowym, zgłaszając te wierzytelności sędziemu komisarzowi. W razie oddania do dyspozycji upadłego przed dniem ogłoszenia upadłości części środków pieniężnych upadły traci prawo do żądania wypłaty części nieprzekazanej (por. art. 111 prawa upadłościowego).

 

Zobowiązania z umów skrytek bankowych oraz umów przechowania

 

Z dniem ogłoszenia upadłości wygasają umowy o udostępnienie skrytek sejfowych oraz umowy przechowania zawarte przez upadłego z bankiem. Wydanie złożonych w skrytkach przedmiotów lub papierów wartościowych następuje w terminie uzgodnionym z syndykiem, jednak nie później niż trzy miesiące od dnia ogłoszeniu upadłości (art. 113 ust. 1 prawa upadłościowego).

 

Zobowiązania z umowy leasingu

 

W razie ogłoszenia upadłości korzystającego z rzeczy na podstawie umowy leasingu syndyk może w terminie dwóch miesięcy od dnia ogłoszenia upadłości za zgodą sędziego komisarza, wypowiedzieć umowę leasingu ze skutkiem natychmiastowym (art. 114 ust. 1 prawa upadłościowego).

 

Roszczenia małżonka

 

Roszczenia małżonka upadłego, wynikające z umowy majątkowej małżeńskiej, mogą być uwzględnione tylko wówczas, gdy była ona zawarta co najmniej dwa lata przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości (por. art. 116 prawa upadłościowego).

 

Umowy, na które upadłość nie ma wpływu

 

Ogłoszenie upadłości nie ma wpływu na umowy rachunku bankowego, umowy rachunku papierów wartościowych lub umowy o prowadzenie rachunku zbiorczego upadłego (art. 112 prawa upadłościowego).


Ogłoszenie upadłości ubezpieczonego nie ma wpływu na umowy obowiązkowego ubezpieczenia majątkowego (art. 115 ust. 1 prawa upadłościowego).

 

Podstawa prawna

 

Art. 1, art. 91, art. 92, art. 93 ust. 1, 93 ust. 2, art. 94, art. 95, art. 96, art. 97, art. 98 ust. 1, art. 100 ust. 1, art. 101 ust. 1, art. 102, art. 103, art. 104, art. 105, art. 106, art. 107, art. 108, art. 109, art. 110 ust. 1, art. 110 ust. 3, art. 110 ust. 4, art. 111, art. 112, art. 113 ust. 1, art. 114 ust. 1, art. 115 ust. 1, art. 116 Ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm.).
 


Kancelaria Adwokacka

Szukasz porady prawnej?

Prześlij swoje pytanie do doświadczonych prawników:
® 2011 - 2018 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptację regulaminu.