Kalendarz przedsiębiorcy: Brak wydarzeń na dziś
PORADY PRAWNE ONLINE

Kłopoty z bankowym tytułem egzekucyjnym

Kancelaria Adwokacka

Bankowy tytuł egzekucyjny od dawna funkcjonuje w obrocie prawnym jako daleko idące ułatwienie zaspokojenia przez bank wierzytelności względem podmiotu, z którym dokonano czynności bankowej. Dnia 14 kwietnia 2015 r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że umożliwienie bankom wystawiania bankowych tytułów egzekucyjnych jest niezgodne z zasadą równego traktowania. Czy sytuacja ta oznacza kres stosowania tytułowych dokumentów?

Kłopoty z bankowym tytułem egzekucyjnym

Istota bankowego tytułu egzekucyjnego

 

Aby krótko omówić funkcję przedmiotowego dokumentu należy odwołać się do brzmienia przepisów Prawa bankowego. Zgodnie z tą ustawą (zob. art. 96 i 97) na podstawie ksiąg banków lub innych dokumentów związanych z dokonywaniem czynności bankowych banki mogą wystawiać bankowe tytuły egzekucyjne (dalej jako „BTE”). W BTE należy oznaczyć:

  • bank, który go wystawił i na rzecz którego egzekucja ma być prowadzona,
  • dłużnika zobowiązanego do zapłaty,
  • wysokość zobowiązań dłużnika wraz z odsetkami i terminami ich płatności,
  • datę wystawienia BTE,
  • oznaczenie czynności bankowej, z której wynikają dochodzone roszczenia,
  • wzmiankę o wymagalności dochodzonego roszczenia.

Istotne jest to, że BTE należy opatrzyć pieczęcią banku wystawiającego tytuł oraz podpisami osób uprawnionych do działania w imieniu banku.

 

Warto nadmienić, że BTE może być podstawą egzekucji prowadzonej według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego po nadaniu mu przez sąd klauzuli wykonalności wyłącznie przeciwko osobie, która bezpośrednio z bankiem dokonywała czynności bankowej albo jest dłużnikiem banku z tytułu zabezpieczenia wierzytelności banku wynikającej z czynności bankowej i złożyła pisemne oświadczenie o poddaniu się egzekucji oraz gdy roszczenie objęte tytułem wynika bezpośrednio z tej czynności bankowej lub jej zabezpieczenia. Oświadczenie dłużnika, o którym mowa wyżej, powinno określać kwotę zadłużenia, do której bank może wystawić bankowy tytuł egzekucyjny, jak również termin, do którego bank może wystąpić o nadanie temu tytułowi klauzuli wykonalności. Dłużnik może się także poddać egzekucji wydania rzeczy, jeżeli ustanowiono zastaw rejestrowy lub dokonano przeniesienia własności w celu zabezpieczenia roszczenia.

 

Wniosek banku o nadanie klauzuli wykonalności BTE sąd rozpoznaje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 3 dni od dnia jego złożenia.

 

Jak podniesiono w judykaturze (por. uzasadnienie postanowienia Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 13 września 2013 r., sygn. akt II Cz 659/13), BTE stanowi daleko idące uproszczenie i uprzywilejowanie banku w stosunku do innego typu wierzycieli. Postępowanie o nadanie bankowemu tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności ma charakter postępowania uproszczonego i formalnego, w którym sąd w zasadzie nie bada zarzutów merytorycznych.

 

Stanowisko Trybunału Konstytucyjnego

 

Ściśle rzecz biorąc Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepisy art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe są niezgodne z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przedmiotowe przepisy tracą moc obowiązującą z dniem 1 sierpnia 2016 r.

 

Trybunał Konstytucyjny uznał zakwestionowane przepisy Prawa bankowego stanowiące podstawę wystawiania BTE za niezgodne z zasadą równego traktowania. Jednocześnie odroczył utratę ich mocy obowiązującej, aby umożliwić zakończenie spraw w toku oraz wydanie przez ustawodawcę odpowiednich przepisów intertemporalnych.

 

Warto wskazać, ze według art. 32 ust. 1 Konstytucji „Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne”.

 

Zgodnie z argumentacją Trybunału prawo do wystawiania BTE jest przywilejem banków. Przywilej ten zaś narusza zasadę równego traktowania (art. 32 ust. 1 Konstytucji) w trzech aspektach, tj.:

  • w relacjach między bankiem a jego klientem,
  • w relacjach między bankami jako wierzycielami a pozostałymi podmiotami będącymi wierzycielami oraz
  • w relacjach między dłużnikami banków i dłużnikami innych podmiotów.
     

Trybunał Konstytucyjny uznał, że bank i jego klient mają wspólną cechę istotną – są stronami prywatnoprawnego stosunku zobowiązaniowego, który jest oparty na zasadzie równości i autonomii woli stron. Strony te powinny mieć w konsekwencji zasadniczo równe możliwości obrony swych praw i interesów wynikających z zawartej umowy. Tymczasem bank sam wydaje tytuł egzekucyjny, który zastępuje orzeczenie sądu, z pominięciem merytorycznego rozpoznania sprawy, w czasie którego klient mógłby podnieść merytoryczne zarzuty.

 

Klient może bronić się przed BTE tylko wytaczając powództwo przeciwegzekucyjne (zob. art. 840 k.p.c.), ponosząc w związku z tym pełną opłatę stosunkową (5 % od wartości roszczenia) i cały ciężar dowodzenia – w warunkach prowadzenia przeciwko niemu egzekucji wiążącej się z zajęciem majątku.

 

Zdaniem Trybunału, przywileju bycia sędzią we własnej sprawie nie uzasadnia status banków, będących (z nielicznymi wyjątkami) prywatnymi przedsiębiorcami, działającymi w celu osiągnięcia zysku. Przywileju tego nie uzasadnia również charakter banków jako instytucji zaufania publicznego. Trybunał podkreślił w tej mierze, że takiego statusu nie nadaje bankom żaden przepis prawny i że jest on kwestią faktu (wynika nie tylko z istotnej roli banków w gospodarce, ale i z nadzoru organów państwa nad ich tworzeniem i działalnością).
Oprócz tego podkreśla się, że BTE ma istotne znaczenie dla uprzywilejowania banków-wierzycieli w relacji z innymi podmiotami będącymi wierzycielami. Owe inne podmioty, w konkurencji z bankami do majątku tej samej osoby jako dłużnika, nie mają żadnych szans na zaspokojenie swoich roszczeń.

 

Podstawa prawna
Art. 32 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r., - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 ze zm.).
Art. 96, art. 97 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 128).
Art. 840 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.).

 

Źródło
W ramach powyższego artykułu wykorzystano treść komunikatu opublikowanego na stronie internetowej Trybunału Konstytucyjnego http://www.trybunal.gov.pl w następstwie wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt P 45/12 oraz fragment uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 13 września 2013 r., sygn. akt II Cz 659/13, http://orzeczenia.ms.gov.pl.


Kancelaria Adwokacka
Data: 17.04.2015 07:52
Autor/Źródło: Terlecki Radosław
Kategoria: Finanse, Prawo, Windykacja
Słowa kluczowe: bankowy tytuł egzekucyjny, wniosek banku o nadanie klauzuli wykonalności, zadłużenie, dłużnik

Szukasz porady prawnej?

Prześlij swoje pytanie do doświadczonych prawników:
® 2011 - 2018 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptację regulaminu.