PORADY PRAWNE ONLINE
Uwaga! Publikacja archiwalna
Oznacza to, że od czasu jej opublikowania pojawiły się zmiany aktów prawnych, mogące wpływać na aktualność poniższej treści. SerwisPrawa.pl nie aktualizuje automatycznie wszystkich publikowanych tekstów zgodnie z obowiązującymi aktami prawnymi.

Jeżeli interesuje Cię uaktualnienie poniższego tekstu pod kątem obowiązującego stanu prawnego - kliknij w link (funkcja dostępna tylko dla zarejestrowanych Użytkowników).

Uznaniowość wymierzania kar

Kancelaria Adwokacka

Podstawowe zasady wymierzania kar zostały określone w Kodeksie karnym oraz Kodeksie postępowania karnego. Sądy nie mogą dobrowolnie ustalać rodzaju i granicy obowiązujących kar – ustawodawca sam bowiem je zakreśla. Z drugiej strony obecnie obowiązujące przepisy pozwalają sędziom na pewną uznaniowość w tej kwestii.

pobierz_plik
Sprzeciw pracownika od kary porządkowej POBIERZ »

Wydawałoby się, że swobodne wymierzanie kar i środków karnych nie jest możliwe w żadnym systemie prawny – i tak rzeczywiście jest. Również polskie przepisy nie pozwalają na tego typu działania. Pamiętajmy jednak, że taka swoboda nie może być utożsamiana z uznaniowością organów orzeczniczych.

 

 

Jak stanowi art. 53 Kodeksu karnego, sąd wymierza karę według swojego uznania, w granicach przewidzianych przez ustawę, bacząc, by jej dolegliwość nie przekraczała stopnia winy, uwzględniając stopień społecznej szkodliwości czynu oraz biorąc pod uwagę cele zapobiegawcze i wychowawcze, które ma osiągnąć w stosunku do skazanego, a także potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. Z powyższego wynika zatem, że pomimo istnienia uznaniowości przy wymierzaniu kar, jest ona bardzo mocno ograniczana przez samego ustawodawcę. O intensywności kary decyduje określony w art. 53 KK sądowy wymiar kary opierający się na konstytucyjnej zasadzie swobody sędziowskiej. Ponadto w przepisie tym wskazane są dyrektywy wymiaru kary, które sąd ma obowiązek uwzględnić. Są to współmierność kary do stopnia winy i społecznej szkodliwości czynu, cele zapobiegawcze i wychowawcze wobec sprawcy (prewencja indywidualna) oraz społeczne oddziaływanie kary (prewencja ogólna). Wymierzając karę, sąd uwzględnia w szczególności motywację i sposób zachowania się sprawcy, popełnienie przestępstwa wspólnie z nieletnim, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na sprawcy obowiązków, rodzaj i rozmiar ujemnych następstw przestępstwa, właściwości i warunki osobiste sprawcy, sposób życia przed popełnieniem przestępstwa i zachowanie się po jego popełnieniu, a zwłaszcza staranie o naprawienie szkody lub zadośćuczynienie w innej formie społecznemu poczuciu sprawiedliwości, a także zachowanie się pokrzywdzonego. Wymierzając karę sąd bierze także pod uwagę pozytywne wyniki przeprowadzonej mediacji pomiędzy pokrzywdzonym a sprawcą albo ugodę pomiędzy nimi osiągniętą w postępowaniu przed sądem lub prokuratorem.

 

Jak słusznie zaznaczył sąd apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 4 czerwca 2013 r. (sygn. akt II AKa 48/13) im wyższą kategorię "znaczności" stopnia czynu zabronionego nadano przestępczym zachowaniom atakującym określone rodzaje dóbr prawem chronionych, tym wyższe są sankcje karne, co oznacza, że stopień społecznej szkodliwości czynu należy do materialnej istoty przestępstwa i nie można z góry twierdzić, że kara za przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu powinna być surowa, aby spełniła funkcję odstraszającą, skoro za każdy z deliktów przeciwko życiu i zdrowiu ustawodawca przewidział karę w określonych granicach, dając sądowi możliwość jej kształtowania w zależności od okoliczności mających wpływ na jej kształtowanie, a zawartych w dyrektywach wymiaru kary. Miarą surowości kary nie jest jej ilościowy wymiar, ale stopień wykorzystania sankcji karnej przewidzianej dla danego przestępstwa, która odzwierciedla abstrakcyjną społeczną szkodliwość tego typu przestępstw założoną przez ustawodawcę. Z tego względu karę w wymiarze zbliżonym do dolnej granicy ustawowego zagrożenia rzadko kiedy można uznać za niewspółmiernie surową.

 

Obowiązująca ograniczona uznaniowość przy wymierzaniu kar za popełnione przestępstwo wiąże się także z jeszcze jedną zasadą - okoliczności wpływające na wymiar kary uwzględnia się tylko co do osoby, której dotyczą. Tym samym indywidualizowanie kary lub środka karnego orzeczonego za popełnienie określonego przestępstwa, znaczy różnicować jej rodzaj i rozmiar.


Kancelaria Adwokacka
Data: 14.02.2014 13:00
Autor/Źródło: Rodzeń Rafał
Kategoria: Prawo
Słowa kluczowe: kara, kary, wymierzanie kar, swobodne wymierzanie kar, wymiar kary

Szukasz porady prawnej?

Prześlij swoje pytanie do doświadczonych prawników:
® 2011 - 2018 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptację regulaminu.